topuk ağrısı

Sabah kalktığınızda ilk adımı atmaktan fazlasıyla çekindiğinizi biliyoruz. Bütün gece boyunca istirahat haliyle hem dolaşımı zayıflamış hem de kısalmış bağ ve kas dokularının yer temasıyla tekrar adapte olması için gerekli süre zarfında deneyimlediğiniz bu ağrı her anlamda eşsiz bir tecrübe olabilir. Bugün çoğumuzun karşılaştığı topuk ağrısı ile karşınızdayız!

Bu topuk ağrısı 5-10 dakika süre zarfında devam eder ve bir süre sonra ağrı önemli ölçüde azalır ancak yine de gün boyu sizinle beraber hayatına devam ediyor olabilir. Evet, ne kadar korkunç bir deneyim!

Topuk ağrısı ilk etapta her daim topuk dikeni faktörünü akıllara getirse de, sonuç çoğu zaman daha karmaşık bir görünüme sahip olabilir. Aslında ayak gibi sizin vücudunuzu taşımakla ve stresi doğru yönetmekle yükümlü bir yapının yıllar sonra ufak tefek aksamalarının olması onu her halükarda kötü biri yapmaz.

Topuk ağrısı ve sebepleri arasında gösterilebilecek rahatsızlıklar aşağıda sıralanmıştır;

  • Sever hastalığı
  • Aşil tendinopati, tendiniti
  • Calcaneal epin (topuk dikeni)
  • Artrit
  • Stres kırıkları
  • Travmatik unsurlar
  • Ark bozuklukluklarına bağlı gelişen ikincil problemler

Topuk ağrısı neden olur?

Topuk ağrısı çoğu zaman doğruluğu tartışılır şekilde topuk dikeni ile ilişkilendirilir. Aslında topuk dikeninin bu konuda seyri diğer birçok faktörden farklı ve anlaşılabilirdir. Topuk dikeni, ilerleyişi de olayın şiddetini etkileyebilecek şekilde bir alt yapıya sahiptir. Sabah kalkınca topuk ağrısı çok karakteristik ve beklenen bir bulgudur.

Özellikle kronik zamanlamalarda bu hastalar tarafından sıkça telaffuz edilen bir problemdir ve bunun yegane sebebi iki temel parametrede özetlenebilir.

  • Gece yatarken ayak bileğiniz olabildiğince gevşek ve yerçekimine yenilmiş vaziyettedir. Bu ayak bileğinizin plantar fleksiyon olarak bilinen aşağı doğru düşmüş halde durması demek. Bu özellikle calcaneus olarak bilinen kemik yapı üzerinde bir traksiyon oluşturmakla beraber, çoğu bağ ve kas dokusunda kısalma demektir.
  • Dolaşım zayıfladığında vücuttaki asli kusur belirginleşir. Bu durumun işleyişi her zaman bu şekildedir. O yüzden sağlık uzmanları size gece ağrısı var mı diye bir soru yönetirler. Gece ağrısı olayın derinliğini ve ciddiyetini anlayabilmek için anlamlı bir bulgudur.

Ancak topuk ağrısı her zaman topuk dikeni ile ilişkili biçimde gözlemlenmez. Koşucuların ayak bileği ile aralarının pek de iyi olmadığını Shin Splint gibi örnekler de sürece dahil edilirse anlayabiliyoruz. Aynı zamanda aşil tendinopatisi ve birçok örnek de bu sürecin bir parametresidir.

Burada en temel nokta, bu ağrıyı meydana getirecek birçok parametrenin koşu dinamiği ile uyumlu olduğunu öngörmektir. Ancak bunu profesyonel sporcuların yaşama durumu, amatörlere kıyasla bir hayli düşüktür. Zira bu genellikle kötü koşu tekniğinin bir sonucudur ve birçok amatör koşucu için caydırıcı etkiye sahiptir.

Koşunun bu açıdan riskli olmasının yegane sebebi, hızlı ilerleyişli ve ani patlama noktaları olan bir sportif branş olmasıyla beraber, yürüyen bir insana oranla daha yüksek yer reaksiyonuyla karşılaşmasıdır. Bu ilk etapta masum olarak yorumlanabilir ancak bu eylem 30 ile 45 dakika aralığında sürdüreceğinizi düşünürsek pek de sütten çıkmış ak kaşık görüntüsü çizmemektedir.

Topuk ağrısının sebepleri neden bu kadar çeşitli?

Topuk ağrısı denilince çoğu zaman dizdeki mekanik değişimler bile anlamlı sonuçları bünyesinde barındırır. Ancak bunu anlayabilmek için kuşkusuz ayağın biyomekaniği üzerine odaklanmak gerekir.

Ayak birçok düzlemde hareket açığa çıkarabilen bir yapıdır. Ancak ayağın bu kadar mobil (hareketli) olması hiç kuşkusuz onun stresi absorbe etmekten ve üst zincirlere verimli şekilde aktarabilmesi için büyük bir önem arz eder.

Gözden kaçırma  Boyun tutulması ne iyi gelir?

Ayak çeşitli verileri ve fiziksel dinamikleri gözeterek yer reaksiyonunu yumuşak bir şekilde sönümler. Bu adımlarınızı yavaşlatıp, göreceli kontrollü zeminler üzerinde deneyimlediğinizde anlaşılabilir olabilir ancak bunu koşarken, kontrolünüzün dışında ve öngöremediğiniz blokajlarda veya farklı zeminlerde kurgulamaya gayret edin.

Her şeyi bir yana bırakacak olsak dahi ayağımız bunu günde defalarca yapmaktadır ve bu nereden bakarsanız bakın büyük bir meziyettir. Bu tekrarlı hareket bileşeninin, ona yeterli bakmadığınızda faturaları da olacaktır. Topuk ağrısı da bu anlamda gayet anlaşılabilir bir problemdir.

Çocuklarda topuk ağrısı neden olur?

Yetişkinler kiloları ve yıllanmış deformasyon eğrileri ile anladık ancak çocuklarda neden topuk ağrısı meydana gelir? İşte burada da Sever hastalığı denilen bir problem net bir şekilde ilgimizi çekiyor.

Sever hastalığı büyümeyi tamamlamamış çocuklarda görülmektedir. Hastalığın etki alanını daraltmak istersek, koşu veya sıçrama içeren sporlar ile ilgilenen çocukların gerçek anlamda risk grubu olduğunu söylemek mümkündür.

Genel hatlarıyla sıçrama veya koşu gibi tekrarlı stresler, çocuklarda var olan büyüme plakları üzerinde inflamatuar bir eğri oluşturur. Boy uzatma yazımızda detaylı bahsettiğimiz büyüme plakları kemik dokunun sonunda kalır ve yüksek sıçrama faaliyetleri neticesinde bu bölgede savunmasızlığın da verdiği dezavantaj ile topuk ağrısıyla tanışabilir.

Bu rahatsızlığın en temel bulgusu aşil problemlerinde olduğu gibi topuk değil, bir üst kadranda ağrı tariflemesidir. Çünkü tibia ve fibula olarak bildiğimiz iki kemik ve büyüme plakları ayak bileğini oluşturan yapılardır dolayısıyla ağrı da bu bölgelerde deneyimlenir.

Sever hastalığı ile başınız beladaysa yapabileceğiniz çok önemli yöntemler mevcut.

  • Topuk pedleri kullanarak ağrıyı rahatlatmaya çalışın.
  • Topuğa yükselti koyun. Bu yükselti sayesinde topuk ve bölgesel stres absorbsiyonu önemli ölçüde azalacaktır.
  • Germeler yapın. Ağrı birçok zaman spazm döngüsünün de oluşmasına ve hareketlilik kabiliyetinin kaybedilmesine sebebiyet verir. Bunun önüne geçebilirsiniz. (Bkz: Germe egzersizleri)

Her ne kadar net bir şekilde sıçrama ve koşma desek de doğrudan pliometrik egzersiz bileşeni ihtiva eden her sportif branş büyüme çağını geçmemiş her adölesan için bir tehlikedir. Bunun için doğru zamanlarda doğru müdahale mekanikleri oluşturarak, bu rahatsızlığın önüne geçebilirsiniz. Burada antrenörün veya sporla uğraşan bireyin geçişleri olabildiğince soft (yumuşak) ve güvenilir dozlarda gerçekleştirmesi gerekir.

Topuk ağrısı tedavisi nasıl yapılır?

Topuk ağrısı ve sebepleri göz önünde bulundurulduğunda cerrahi opsiyonun akla gelmeyen veya çok nadir uygulanan bir metot olduğunu söyleyerek sizleri rahatlatmak isteriz. Özellikle cerrahi olmayan tedavi metotları çoğu zaman rahatlamalar sağlamakla beraber, kalıcı bir çözüm niteliği de taşıyabilmektedir. Ancak bunun için etraflı bir bilgi birikimine sahip olmanız ve daha öncesinde zaten olgunlaşmış bu zeminin önüne geçmeniz gerekmektedir.

  • Germe: Bu işin en önemli aksesuarıdır. Zira sürecin derinleşmesine sebebiyet veren ağrı – spazm – ağrı kısır döngüsünün kırılması ve hareketliliğin kazanılmasında etkindir.
  • Kuvvetlendirme: Topuk ağrısı çoğu zaman instabilitenin de bir sonucudur. Bu hem duyusal hem de motor kuvvetlendirme konusunda yeterli yetinin kazanılmadığına işaret eder.
  • ESWT: Özellikle topuk dikeninde uygulanan ve başarılı sonuçları olan bir fizik tedavi cihazıdır. Bölgede kavitasyonlar ve mikro travmalar meydana getirerek iyileşme sürecini başlatır. 5 uygulama ve 2.000 ile 5.000 atım olacak şekilde yapılır. Uygulamalar genellikle gün aşırı yapılmaktadır.
  • Buz uygulama: Soğuk uygulamanın ağrı üzerinde belirgin bir etkinliği var kuşkusuz. Soğuk uygulayarak bölgedeki ağrıyı geçici sürece durdurabilir, eğer bölgede bir ödem durumu varsa azaltma fırsatına erişirsiniz.