kas erimesi

Kas erimesine dair genel yargılar, vücut geliştirmecilerin ilerleyen yaşlarda odaklandığı “kaslar sarkar mı?“, “bu kaslar sönecek mi?” gibi fiziki bir materyalin deformasyon eğrisine indirgemekten ibaret. Halbuki kas erimesi olarak bilinen hadise, her şeyden öte kasların yapısal bir adaptasyonudur. Tıpkı hipertrofi olarak bilinen kas lif çaplarında genişleme kuramında olduğu gibi.

Ancak bu çoğu zaman normal yaşamsal eğrinin süre getirdiği bir sonuç olsa da, bazen de insanların ister istemez yaşayacakları bir döngünün parçası olabilmektedir.

Kas erimesi nedir?

Kas erimesi, vücudunuzun enerji kaynaklarını koruyabilmek adına günlük yaşam gereksinimlerinizi ve uğraştığınız fiziki performans gereksinimlerini göz önünde bulundurarak gerçekleştirdiği adaptasyondur.

İnsan da yeryüzünde hayat bulabilmiş birçok canlı gibi adaptasyonlara ve yaşamsal faaliyetlerini devam ettirecek manevralara ihtiyaç duyar. Bu yüzden çeşitli koşulları sorgulayarak, size en uygun kas kitlesini bulma konusunda da bu anlamda bir hayli fedakar bir performans ortaya koyar.

Örneğin 3 yıl boyunca ciddi anlamda vücut geliştirme yaptınız ve yağ – kas kompozisyonunda kas yönünde oldukça pozitif bir eğri yakaladınız. Ancak bu size kalıcı bir kas kitlesi sunmaz. Zira fiziksel temponuzu göz önünde bulundurarak, başta kalp olmak üzere birçok iç organın tam verimlilikle ve yetkinlikle görevlerini devam ettirebilmek amacıyla bir adaptasyon eğrisi başlatır.

Siz yüksek ağırlıklar kaldırdıkça, bu ağırlıklar için kas kitlenizin daha güçlü ve büyük olması yönündeki teori, vücut tarafından desteklenir. Doğru antrenman programı ve doğru beslenme alışkanlıkları ile kas erimesi yerini kas büyümesi kavramına bırakır. Kullanılmadığı ve antrenmanlara son verdiğiniz aralıkta ise bu düşünce pratiği tam tersi yönde işlemeye başlar.

Vücut bunu niye yapıyor? Bu soruyu içinizden geçirdiğinizden eminim. Oysa ki, vücut bu yalın sistemde şunu kurguluyor. Diyor ki, benim kalbim, akciğerlerim, böbreğim ve birçok organım, ihtiyacım olmayan kas kitlelerine hizmet edebilmek için potansiyellerinin çok üzerinde çalışıyor. Ancak bu ne kadar doğru? Dolayısıyla benim bunu optimize etmem gerekiyor.

Kas erimesi bir hastalık mı?

Kas erimesi için hastalık tabirinin kullanılması her ne kadar sakıncalı olsa da, bu tarz problemlerin bir yansıması olabileceğini de göz önünde bulundurmak gerekir. Yine de kas erimesi çoğunlukla bir fizyolojik adaptasyondur ve vücudun optimal koşulları göz önünde bulundurarak gerçekleştirdiği bir deneyimdir.

Yine de günümüzde DMD (Duchenne Musculer Distrofi), BMD (Becker Musculer Distrofi), ALS, Multiple Skleroz gibi birçok hastalıkta ani şekilde kötüleşen kas erimesi gözlemlenebilir. Çünkü burada merkezi bir problem mevcut olup, kasın da bu doğrultuda yalın işleyen mekaniği bozulmuştur.

Kas erimesi için en çok gözlemlenen bir diğer husus da, kullanılmayan kas erimesi olarak bilinen disuse atrophy kavramıdır. Kullanmamaya veya kullanamamaya bağlı gelişen bu atrofi, hareket bileşeninin kazanılması veya doğru hareket paterninin kazanılması ile doğru bir şekilde yönetilebilir konumdadır.

Burada sürecin zorlaştığı ve kas erimesi için hareket manevramızın daraldığı alan hiç kuşkusuz nörojenik atrofi olarak bilinen, sinirsel ve merkezi sistem üzerinde bir blokaj veya patolojik durumla gerçekleşen atrofi türüdür. Örneğin bel fıtığı tanısında en belirleyeceği bulgular özellikle siyatik sinir güzergahında ve uyarım alanındaki kaslarda erimenin veya kuvvet kaybının gözlemlenmesidir.

Olay periferde (merkezi olmayan) veya üst kontrol merkezlerinde gelişen bir lezyon sonucunda bloke olabilir veya yeterli uyarım gücünü kontrol edemeyebilir. Mesela bir merkezi sinir sistemi rahatsızlığı geçirdiniz ve herhangi bir şekilde yürüyebilir veya oturabilir yeteneğinizi kaybettiniz. İşte bu durumda ortaya çıkan kas erimesi tipi, merkezi problem veya unsurun etkinliği azaltılmadan genelde önlenemez.

Üstelik tüm bu şartlar göz önünde olmasa da, yaşla beraber ister istemez kas kuvvet kaybında bir kayıp ve kas erimesi görülecektir. Bu en nihai sondur. Menopoz belirtileri yazımızda 30 yaşından sonra her 10 yıllık yaşam öyküsüne binaen %8’lik kas kitlesinde kaybın oldukça sık görüldüğünden bahsetmiştik.

Gözden kaçırma  Topuk ağrısı, nedenleri ve tedavisi

Kas erimesi belirtileri nelerdir?

Birçoğumuz bu %8’lik kaybı, özellikle gündelik yaşamın da getirdiği yoğunluk arasında profesyonel bir sporcu değilsek gözlemleyemeyiz. Zaten sedanter olan altyapımız, bunu tolere edebilme konusunda oldukça yeteneklidir çünkü gün içerisinde yaptığımız tüm hareket kurguları, bir şekilde yetersiz forma indirgenmiştir.

Örneğin biz güçsüz veya eskisine nazaran daha kuvvetsiz hissettiğimizde rutinsel yaptığımız işleri daha uzun sürelere yayar, belki de bir yardımcı gereksinimine ihtiyaç duyarız. Çoğu zaman bunlar sistemik problemlerin bir yansıması olsa da, bazen kas erimesi belirtileri arasında sayılabilecek konumda karşımıza çıkar.

Genelde kas erimesi şüphesiz taşıyorsanız, bu yürüyüş gibi çok temel bir fonksiyonda dahi karşınıza çıkar. Daha kısa yürüme, yürürken dizde boşalma hissi veya merdiven çıkarken dizin kontrolünü kaybetme gibi problemler kas erimesinin en temel belirtileri arasındadır. Burada geçmişe yönelik kısa süreli bir sorgulama yaptığınızda artık eskisi kadar aktif olmadığınızı gözlemleme fırsatı da bulabiliyorsunuz.

Aslında beyniniz sizi, yeterlilikleriniz doğrultusunda bir adaptif eğri oluşturmaya yöneltiyor. Sizi zaman zaman dinlendiriyor, hareketlendiriyor ve bunların hepsini sizden aldığı dönütler doğrultusunda yapıyor. Ne zaman ki iş ciddi boyutlara ulaşıyorsa, o zaman hasta sinyalleri anlamlı şekilde yorumlamaya başlıyor.

Yani siz farkında olmasanız dahi vücudunuz bu kurgusal sistem içerisinde kendisine pay ediniyor ve sizi de buna uyarlıyor. Ne zaman ki, çaresizlik içinde ağrılar veya kısalan yürüme mesafeleri oluşmaya başlıyor işte tam da o sırada işlerin yolunda gitmediğini gözlemliyorsunuz. Problem bu geçişlerin olabildiğince yavaş ve yumuşak olmasından ötürü.

Kas erimesi sinyallerini çok önceden verir. Gerek kozmetik açıdan gerekse fonksiyonel açıdan gerçek dezavantajlar kısa sürede gözler önüne serilir.

Hareketli ve sıkılığını kaybetmiş bir doku, dizde kontrolsüz bükülmeler veya boşa kaçmalar, denge kayıpları ve sebepsiz düşmeler, yürüyüş mesafesinin kısalması, yürürken belli bölgelerin kontrolsüz şekilde sertleşmesi ve harekete duyarsızlaşması gibi emareler kas erimesinin belirtileri arasında sayılabilecek konumdadır.

Kas erimesi neden olur?

Burada mekanizmalar çok detaylı olsa da, sağlıklı ve hiçbir sağlık problemi bulunmayan bir kişide kas erimesi yanlış ve zayıf beslenme, genetik seçilim, kullanılan medikal ilaç takviyeleri neticesinde gelişir.

Ancak bir diğer husus da cerrahi sonrasında ağırlık aktaramamanın ve yüklenememenin verdiği handikaptan ötürüdür. Örneğin ön çapraz bağ yırtığı sonrasında ameliyat oldunuz ve bu süreç sonrasında günlük yaşamınıza devam edecek adaptasyonlar geliştirdiniz. Oysa ki bu süreç hem koruyucu yaklaşım hem de yaralanma sonrasında kullanamamanın etkinliğiyle kas erimesinin dezavantajlarıyla harmanlanmıştır.

Kas erimesine ne iyi gelir?

Kas erimesi nöral ağlar tarafından yaşanan bir probleme binaen değil de, etkin kullanılmamasıyla oluşan bir problemden meydana geliyorsa tedavisi bir hayli basittir.

Ancak doğru olan eklemsel deformitelere sebebiyet vermeden önce koruyucu birkaç egzersiz periyodunu sisteme dahil etmektir.

NHS, WHO gibi dünyaca saygınlığı yüksek kuruluşlar tarafından ortak bir şekilde dile getirilen 150 dakikalık yürüyüş, yaşlanma ve bununla beraber kas kuvvetinde kayıp yaşanması konusunda oldukça önemli bir bariyer görevini üstleniyor.

Burada yürüyüş döngüsünü yani aerobik egzersizin temel pratiklerini doğru öğrenip, uygulamak büyük kazanımlar sağlayacaktır.

Bkz: Aerobik egzersiz nedir?

Biz bu döngüde değişik hızlar ile yaklaşık 30 ile 45 dakikalık süre zarfında yürüyüş yapacağız. Bunun içine özellikle yokuş yukarı ve yokuş aşağı kısa süreli parkurlar da dahil edersek, kasların çekiş açısı değişeceğinden size büyük katkılar sağlayacaktır.

Bu çekiş açılarındaki değişim ve stresin farklı açılarda etki etmesi hiç şüphesiz beraberinde “kas gelişimini” de getirecektir. Özellikle değişik hızlarda yürümek veya değişik açılı zeminlerde yürüyüşü devam ettirmek dize ve kalçaya etkiyen yükü önemli ölçüde değiştireceğinden yapısal olarak adapte olması gereken kas kitlesi üzerinde gelişimsel bir eğri oluşturacaktır.