koşucu bacağı sendromu nedir

Koşucu bacağı sendromu koşucularda, bisiklet kullanıcılarında ve bu ikisine oranla az da olsa gözlemlenebilecek şekilde cerrahi sonrasında karşılaşılan bir rahatsızlıktır. Özellikle bisiklet sporcuları, koşucular ve atletlerde diz ekleminin yoğun kullanımı bu rahatsızlığın görülmesinde temel oluşturabilir. Genelde dizin yanında ağrı tanımlanır ve bu ağrı hafifçe bölgenin altını da içerir.

Aslında koşucu bacağı olarak nitelendirsek de “bisiklet” sporcularının aşırı kullanmaya bağlı karşılaştığı rahatsızlıklar arasında %15 ile iddialı bir konumdadır.

Bu rahatsızlığın oluşma mekanizmasında en çok kabul edilen yaklaşım diz fleksiyonunu bolca tekrar ettiğinizde iliotibial band’ın tekrarlı biçimde öne – arkaya hareket etmesi ve onunla beraber ITB üzerinde başlayan inflamasyon (yaralanma) oluşumu olarak özetlenebilir. Ancak Fairclough ve diğer araştırmacıların bazıları ITB bandın, kalınlaşmış bir formasyona sahip olduğunu, ayrı bir anatomik yapı olmadığını öne sürüyor. Bu da ITB’nin ön – arka eksende kaymasını engelleyeceğini öngörüyor.

Koşucu bacağı neden olur?

Koşucu bacağına yakalanmamak için onu olgunlaştırdığı veya oluşturduğu düşünülen sebepleri ortadan kaldırmak akıllı bir hamle olacaktır. Bunun için aşağıda bahsettiğimiz önergeleri lütfen dikkate alınız. Çünkü kanıtsal çalışmalar ile durumu açıklığa kavuşturmaya gayret edeceğiz.

Zayıf yan kalça kasları : Özellikle yürüyüş ve koşuda orta duruş fazı olarak bilinen aşamalarda bu kasların zayıf olması, o bölgedeki yükün iliotibial bant tarafından sönümlenmesi anlamına gelebilir. Bakıldığında ameliyatlar sonrasında ITB sendromu gelişmesinin en önemli sebeplerinden biri, yan grup bu kasların yeterli kuvveti kazanamadan yürüme deneyimine (bir yardımcı gereksinimi olmadan) odaklanılmasıyla doğrudan ilgilidir. MacMohon ve iş arkadaşları değerlendirmelerini hasta bireyler üzerinde yapmış ve yan kalça kaslarındaki zayıflığı ölçümlendirebilmişler. Ancak Grau ve arkadaşları yaptığı değerlendirmede 10 ITB sendromu muzdaribi koşucuyu dahil ettikleri çalışmada abdüktör kas zayıflığını gözlemleyemedi. Tabii, biz bu maddeleri sıralarken sadece tek bir sebebe bağlı geliştiğini iddia etmiyoruz. Haliyle bu maddenin sağlanmadığı, ancak belirtilen diğer durumların sağlandığı tablolar gözlemlenebilir.

Sert iliotibial bant : Haliyle bu tablonun bir diğer suçlusu olarak tahmin edilen de, sorunun esas kaynağı olan anatomik yapı. Onun sert ve harekete elverişsiz bir yapıya bürünmesi özellikle başlarda belirttiğimiz gibi bol tekrarlı hareketlerde yaralanmaya açık hale gelmesine olanak sağlayabilir. Bunu bir fizyoterapist veya doktor, Ober test‘i aracılığıyla gözlemleyebilmektedir. Aslında 2007 yılında Hamill ve arkadaşları koşucuların sanıldığı gibi sert ve harekete elverişsiz bir ITB’ye sahip olmadığını, aksine oldukça gevşek bir yapıda olduğunu dile getirse de, bu da beraberinde bir dezavantaj yaratmaktadır. Nasıl mı? Bu aşırı esneklik, yüklenme sırasında yoğun akseleratif ve yüksek moment yaratan bir travmayı mümkün kılar.

Diz açısının koşucu bacağıyla ilgisi var mı?

Bu işte en çok suçlanan bileşen hiç şüphesiz dizin hareketliliğidir. Dizin özellikle 20 ile 30 derece dozajındaki bükülmesinin bu sendroma sebebiyet verebilecek şartları olgunlaştırmaktadır. Ancak şunu biliyoruz yokuş aşağı koşucularda topuk vuruşu (heel strike) sırasında beklenen dizin tam düzlüğü sağlanmadığından bu oluşumunu artıran nedenlerden biri statüsündedir. Özellikle daha hızlı koşmak için öneriler verdiğimiz yazıda olduğu gibi daha hızlı, daha çok adım attığınızı düşünsenize!

Koşucu bacağı nasıl tedavi edilir?

R-I-C-E! Bingo! Herhangi bir bölgede yaralanma öyküsü mevcutsa, tedavisi de kuşkusuz RICE’ı içerir. Bu harfleri ayrı ayrı yazmamızın yegane sebebi vardır. Bu da her birinin bir kelimenin baş harfi olmasından ötürüdür.

  • Rest : Tekrarlı streslerden uzaklaşın
  • Ice : Bölgede oluşabilecek hassasiyet ve şişlik (ödem) durumunun kontrol altına alınması ve ağrı mekaniğinin giderilmesi için soğuk uygulama yapılır. Soğuk uygulama 10-12 dakika süresince yapılmalıdır. Aksi takdirde süre uzatıldığında bölgedeki ödemi artırabilecek bir refleks meydana getirebilir.
  • Compression : Bu bilinçli kişiler tarafından yapılırsa doğru olacak, venöz dönüşü sağlayan ve bölgedeki dolaşımı doğru eksende stimüle eden bir tekniktir.
  • Elevasyon : Ödem mevcutsa, risk teşkil etmemesi ve dolaşımın doğal döngüsünün korunması adına yapılan elevasyon, temelinde kalp seviyesinin üstünde tutulması referansına dayanır. Ayak bileğinizden koyduğunuz desteklerle bacağınızı sırt üstü yatar pozisyonda kalp seviyenizden yukarıda tutabilirsiniz.
Gözden kaçırma  Bel ağrısı nedeni: Lower crossed syndrome nedir?

Koşucu bacağından korunmak

Koşucu bacağından korunmak ve riskleri minimalize etmenin yolları hiç şüphesiz var. Bunların en önemlilerini sizler için sıraladık. Bu metotların yanı sıra antrenman programınızın bu olayda primer bir öneme sahip olduğunu göz ardı etmemek gerekir. Siz antrenmanlarınızda bahsettiğimiz mentaliteyi ortaya koyan bir yaklaşım sergileyemiyorsanız hem başarı hem de sakatlık yönünden yüzünüz gülmeyecektir.

Öncelikle kilonuzu optimal düzeylere indirgeyin ve formda kalmaya gayret edin. Bu sayede eklemlerinize inecek ağırlığı minimalize edeceğiniz için takip ettiğiniz düzenli egzersiz rutini sizin için risk ihtiva etmeyecek hale bürünecektir.

Esnekliğe ve harekete duyarlılıkta optimizasyona antrenmanlarınızda bolca yer verin. Bu sadece kuvvet veya esneklik antrenmanları yapmakla sağlanabilecek bir imkan değildir. Kuvvet ve esneklik antrenmanlarını beraber yürütebileceğiniz egzersizleri birlikte idame ederek, eş zamanlı bir koordinasyon sağlayıp, kaslarınızın idame ettiğiniz sportif faaliyete yatkınlığını geliştirirsiniz.

Kademeli olarak artış gösteren antrenman programları, vücudunuzu bir sonraki sınır için hazır tutar. Bu da özellikle müsabakalarda limitleri üzerinde oynama yapmak veya kısa süreli efor kullanmak isteyen sporcuların yaralanmasını veya idealistliğiyle antrenmanlarda fiziki gücünü ortaya koyan sporcunun talihsizlikler yaşamasının önüne geçer.

Kendinize uygun ayakkabı seçin. Özellikle yer temaslı bir spor yapıyorsanız bu neredeyse kaçınılmaz. İki ayakkabı opsiyonu arasında yer reaksiyonunu emmesi ve diz, kalça eklemlerine homojen ve güvenli şekilde yüklemeleri açısından inanılmaz farklar vardır. Bunu anlamanın veya spora uygunluğun değerlendirilmesinin bu işin uzmanları tarafından yapılması kaçınılmazdır. Özellikle koşu dinamiğinde ayakkabı, neredeyse sporcunun performansı kadar sorumluluk üstlenmektedir. Uzun süreli maraton koşucularında yanlış ayakkabı tercihleri beraberinde sakatlığa yatkınlığı da getirir.

Kaynakça: 

Fairclough J, Hayashi K, Toumi H, Lyons K, Bydder G, Phillips N, Best T, Benjamin M. Is iliotibial band syndrome really a friction syndrome? J Sci Med Sport. 2007;10:74–6

MacMahon JM, Chaudhari AM, Andriacchi TP. Biomechanical injury predictors for marathon runners: striding towards iliotibial band syndrome injury prevention. Conference of the International Society of Biomechanics in Sports, Hong Kong; June 2000

Grau S, Krauss I, Malwald C, Best R, Horstmann T. Hip abductor weakness is not the cause for iliotibial band syndrome. Int J Sports Med. 2008;29(7):579–83

Hamill J, Miller R, Noehren B, Davis I. A prospective study of iliotibial band strain in runners. Clin Biomech. 2008;23:1018–25