Son yıllarda sürekli olarak ifade edilen, birçok kişi tarafından genel sağlık durumu ve obezite ile aramızdaki ilişkiyi tarifleyen beden kitle indeksi hesaplama prosedürü ve aralıkları artık neredeyse ezbere bilinir durumda. Çoğu zaman yalın bir dille obezite karşısında bir değerlendirme tablosu olarak yorumlansa da, genel sağlık durumunuza da örnek teşkil edilebileceği düşünülür. Şöyle ki, beden kitle indeksi hesaplama prosedürü ile diz ekleminizde oluşan ağrının “etkeni” ağırlığınız olarak yorumlanabilir. 

Ancak! Tüm bu teoremlerin aksine beden kitle indeksi ile genel sağlık durumunuzun bir ilişkisi var mı? Aslında bu altın standart olarak yorumlanan bilginin “tek ölçüt” olan konumu tartışılır vaziyette. 

Beden kitle indeksi hesaplama programları, sizin boyunuz ve kilonuzla orantılı biçimde (kilo/boyun karesi) sayısal bir veri sunar. Ancak sunulan bu veri, birçok bilgiden istese de istemese de bağımsız işler. Yaşınız, maksimal kalp hızınız, vücudunuzdaki yağ / kas oranı, mevcut sistemik veya lokal sağlık problemleriniz sistemin dışındadır. 

Beden kitle indeksi hesaplama tek seçenek değil! 

Bir yayının sonuçları olabildiğince şaşırtıcı ve herkesi ters köşe yapan tıbbi bir sonuç sunuyor. Jama Network Open adı verilen bilimsel bir yayın kuruluşu, post-menopozal dönem içerisindeki 155.000 kadını kapsayan bir değerlendirme paylaştı. Normal ölçülerde kabul edilen 18.5 ile 24.9 BKİ değerlerine sahip kadınlar, 35 ve üzeri kadınlardan kanser ve kalp rahatsızlıkları açısından daha sağlıksız değildi!

Aslında bu yayın bize şunu anlatıyor. BKİ (BMİ) güzel bir değerlendirme metodolojisine sahip olabilir ancak birçok parametreyi sunmak konusunda yetersiz kalıyor. Tam da bu sırada artık yeni ve daha teknolojik ölçümlere ihtiyaç duyuyoruz. BKİ bu konuda biraz daha geleneksel ve detaylı bilgi sunma yelpazesinden uzak görülüyor. Bunlar gözetildiğinde daha radikal analizlere ihtiyaç duyabiliriz.

Yağ oranını en doğru ölçen teknikler nelerdir?

CT veya MRI ile abdominal (karın) bölgesinde değerlendirme aslında en doğru ve yararlı ölçüm metodu, objektif veri sunma imkanı vadetse de maliyet açısından bakıldığında oldukça verimsizdir. Bu oldukça pahalı bir seçenek.

Gözden kaçırma  Postür analizi ve postür nedir?

Yağ oranımı nasıl ölçerim?

Obezite ile yağ oranı aynı pergelde irdelense de, aslında birebir ortak bir görünüm sergilemez. Tam olarak aynı tanımlama içerisinde de adledilemez. Örneğin kas kitlesi oldukça zayıf bir kişide beden kitle indeksi hesaplama sonuçları normal aralığında görülüyorsa, bu kişinin sağlık durumunu tarifleme konusunda yeterli midir? Düşünüldüğünde bu sadece bir örnek.

Yağ ölçmek için en iyi yollardan biri, asırlardır birçok sektörün hizmetine girmiş mezura ile yapacağınız çeşitli ölçümlerdir. Tarih boyunca bilinir ki, kadınlar ve erkekler cinsiyetleri ile doğrudan alakalı biçimde yağ depolama bölgelerinde farklılıklar gösterir. Bu bölgelerin en önemlisi ve bilimsel olarak da birçok sağlık problemi ile ilişkilendirilmiş “bel çevresi” ölçümleri önemli bir basamak oluşturur.

Kilo verme yaklaşımı Türkiye’de ne yazık ki “hedefe ulaşmakla” özdeşleştiği için aslında bu takipler genelde hedefi görünceye kadar geçerli olmaktadır. Oysa ki, kilo verme yaklaşımından ziyade sağlıklı yaşam felsefesinin kabul görmesi ve sağlıklı parametrelerde kalabilmek için bunu bir günlük yaşam aktivitesi konumunda pozisyonlamak birçok parametreden daha büyük bir önem arz etmektedir.

Bel kalça oranı nasıl ölçülür?

Bel kalça oranı son yıllarda giderek popülarite kazanmış konumdadır. Bel çevresi ölçümü göbek deliği (belly button) hizasından mezura ile yaptığımız ölçümle ortaya çıkmaktadır. Kalça çevresi ölçümü ise anlaşılması için yalın bir tabirle kalçanın yan taraftan en şişkin olduğu bölgeden etraflı ölçümü hedef alır.

Bel kalça oranı erkeklerde 1.0, kadınlarda ise 0.8 ve altı seviyelerde sağlıklı konumda yer alıyorsunuz demek mümkündür. Son yıllarda yapılan çalışmalarda sistemik problemler ile bel kalça oranı arasında bir korelasyon olabileceği sıkça dile getirilmektedir.

Kaynakça;

Association of Normal-Weight Central Obesity With All-Cause and Cause-Specific Mortality Among Postmenopausal Women, JAMA Netw Open. 2019;2(7):e197337. doi:10.1001/jamanetworkopen.2019.7337