b12 eksikliği

B12 vitamini sizi zinde tutmakla beraber, hafızanızı kuvvetlendirme ve motor fonksiyonları devam ettirebilmek için inanılmaz bir nimet. En temel vitaminler arasında gösterilebilecek B12 eksikliği durumunda hayatınıza birçok yönden müdahale eden bir algoritmaya dönüşebilir.

B12 vitamini, hücre tarafından üretilmeyen ve besinlerden edinilmesi gerekilen bir vitamin türüdür. DNA ve sinir sistemine katkılarının yanı sıra, kan hücrelerinin üretilmesi konusunda oldukça efektiftir.

Araştırmalar B12 vitamini eksikliği için Hindistan, Meksika, Orta ve Güney Amerika ve Afrika gibi ülkelerin riskli gruplar arasında olduğunu gösteriyor. (Kaynak)

İşin en kötü yanlarından biri B12 vitamini hücre tarafından stoklanmaz ve anlık tüketilir. Yetişkin bir birey her gün 2.4 mcg B12 vitamini almak zorundadır. (Kaynak)

Hamile kadınlarda önerilen günlük alınması gereken B12 vitamini ise 2.6 mcg olarak belirtilmiştir.

B12 eksikliği belirtileri

B12 eksikliği vücudunuzda bir takım sinyaller barındırır. Aslında bu sinyaller oldukça kuvvetli ve dominant olduğundan, bir şeylerin ters gittiğine yönelik algınız oldukça kuvvetlidir. Gelin bunları sebepleri ile beraber inceleyelim.

Kol uyuşması

Kolların uyuşması ile ortaya çıkan tablo genelde boyun problemlerini çağrıştırır ancak her zaman bu yönde irdelenmemelidir. B12 vitamini, sinirin korunması ve normal duyarlılık seviyesini, iletimsel düzeyini koruyabilmesi için sinirlerin etrafını saran miyelif kılıf oluşumu için aktif rol üstlenir.

B12 eksikliği ile beraber bu kılıfın oluşması örseleneceği veya yarım kalacağı için ister, istemez sinyalizasyon problemleri belirginleşebilir. B12 eksikliği yaşayan insanlar genelde kol uyuşması şikayetini sıkça telaffuz eder.

B12 eksikliği yorgunluk yapar mı?

Halsizlik, sistemik bir bulgu olmakla beraber çoğu zaman farklı mineral ve vitamin adaptasyonlarının rol üstlenmesi gereken bir konu. Örneğin çinko eksikliği ile sabah zinde kalkamamak ve günün büyük çoğunluğunu yorgun hissetmek olası bir sonuç.

Bkz: Çinko eksikliği belirtileri

B12 eksikliği ile beraber de yorgunluk emarelerinin kuvvetlenebileceğini doğrudan söyleyebiliriz. Zira B12 vitamini bilindiği üzere kaslara oksijen götürmekle görevli kırmızı kan hücrelerinin sentezini regüle etmekle görevli olup, eksikliğinde ister istemez yeterli oksijen stokları kullanılamayacağından yorgunluk emareleri belirginleşebilir.

Nabızın yüksekliği ve B12 vitamini

Tüm vücut dolaşımsal döngünün bir sonucu olarak ortaya çıkar. Kan dolaşımının yetersizleşmesi veya oksijenlenmenin kısır döngüye girmesi, çoğu zaman dolaşımın temel anahtarı olan kalbinizin haddinden fazla çalışmasına vesile olur.

B12 vitaminin kırmızı kan hücreleri üretimindeki etkinliğinden söz etmiştik. Eksikliği durumunda yeterli oksijenlenme sağlanamayacağından kalp, gerektiğinden fazla çalışarak nabızı yüksek seviyelere çıkaracak ve bu aynı zamanda kalpte ekstra bir stres oluşturacaktır.

Bkz: Nabız kaç olmalı?

İştah kaybı ve kontrolsüz kilo vermek

Birçok çalışma B12 eksikliği ile beraber ciddi bir iştah kaybının ve kontrolsüz kilo vermenin de sıkça görülen bir yansıma olduğunu göstermektedir.

Bunun için son zamanlarda özellikle 6-12 aylık süreçte iştah kaybınızın ne seviyelere çıktığının ve yorgunluk (bitkinlik) halinin kronikleşmesini not edin.

Sinir hasarları ve yürüyüş bozuklukları

Çok kronikleşmiş ve uzun bir süreye yayılmış B12 eksiklikleri bazen sinir sisteminde hasara da neden olabilmektedir. Bunun patofizyolojisi gayet net anlaşılabilir olsa da, hasta için aniden gelişen ve beklenmeyen bir hadise olarak yorumlanabilir.

Yürüme fonksiyonlarında kayıp, belirli bölgelerde uyuşmalar ve sinir iletimindeki bozulma kaynaklı kas kuvvet kayıpları veya aktivasyonel döngüde gerekli tepkimeyi göstermemesi günlük yaşam faaliyetlerinizde önemli bozulmalara sebebiyet verebilir.

Yüzeysel nefes almak

Kalbin gerektiğinden veya normal normlardan çok daha hızlı ve ritmik çalışması, beraberinde solunum periyoduna da müdahalede bulunacaktır. Çok çalışan kalp eşleniğinde akciğerlerin düşük volümlü ve hızlı şekilde havalanmasına sebebiyet verecek mekanizmanın gelişimini tetikleyecektir.

B12 eksikliği ve unutkanlık

Uzun süreli B12 vitamini eksikliği ile beraber sinirsel bir takım problemlerin yaşanması da beklenen bir hadisedir. Yapılan araştırmalar B12 eksikliği ile birlikte depresyon, anksiyete, demans gibi oldukça kritik problemlerin belirginleştiğini gösteriyor.

Sayıca az ve ciddi bir B12 vitamini eksikliği ile belirginleşen denge kaybı ve merkezi sinir sistemi rahatsızlıklarının da olduğu belirtilmelidir. (Kaynak)

Gözden kaçırma  Çinko eksikliği belirtileri (Hangi besinlerde çinko bulunur?)

B12 eksikliği neden olur?

B12 vitamininde göreceli eksiklik ve buna bağlı problemler, her zaman beslenme alışkanlıklarına bağlı gelişmez. Arka planda mevcut bazı sağlık problemleri B12 vitamin düzeyinin istenilen seviyelere erişmesinin önünde bir engel niteliği taşıyabilir.

Yetişkinlerin %10 ile %30’u aralığında var olan atrofik gastrit bunlara en net örneklerden biridir. Bu rahatsızlığın öncülü olarak B12 vitamini absorbsiyonu azalır çünkü hidroklorik asit salınımı önemli ölçüde azalır.

Atrofik gastrit hastaları, normal besinden elde edilen B12 vitaminin emilimi konusunda ciddi sorunlar yaşadığından genelde bu eksikliği besin takviyeleri ile örselemeye çalışırlar.

Bir diğer rahatsızlık bileşeni ise pernicious anemi olarak bilinen formasyondur. Yetişkinlerin %1 ile %2’si aralığında görülen bu rahatsızlık, B12 vitaminin konforlu şekilde emilmesinin önündeki temel problemlerden biridir. Bu rahatsızlığın uzman doktor tarafından tanısı konulduğunda genelde tedavisi intramüsküler enjeksiyon komponentleri ile gerçekleştirilebilir.

Bazen de hiçbir sağlık problemi olmaksızın, beslenme rutinlerinin sorgulanması ile sonuca ulaşabilmek mümkündür. B12 vitamini genelde hayvansal kaynaklı besin öğelerinde bolca bulunduğundan, vegan beslenme alışkanlığına sahip kişiler yeterli B12 vitaminine erişme konusunda önemli problemler yaşarlar. Bu anlamda güçlendirilmiş kahvaltılık tahıl ürünleri B12 kaynağına erişmek için oldukça sık tercih edilenler arasındadır.

B12 eksikliği ne yemeli?

Dietary Guidelines for Americans‘ta yayınlanan tavsiye rehberinde günlük yaşamda en çok B12 kaynaklarına sahip besinler arasında belirgin bir hayvansal kaynaklı gıda otoritesini gözlemleyebiliyoruz.

Karaciğer, alabalık, ton balığı, dana eti, somon, mezgit balığı gibi besin kaynakları yüksek B12 değerine sahiptirler. Dolayısıyla aslında düzgün beslenme rutinleri ile istenilen B12 seviyesine erişme -arkada bir sağlık problemi yoksa- oldukça kolay.

Kırmızı et ürünleri, deniz mahsülleri ve az yağlı ya da yağsız süt ürünleri yüksek miktarda B12 vitaminine sahiptirler. Bunlar Türk mutfağı da dahil olmak üzere birçok mutfağın temelini oluşturan besin öğeleridir.

B12 eksikliği nelere yol açar?

B12 eksikliğinin birçok sağlık problemi için etken veya tetikleyici unsur olarak görülmesi tesadüfi değil. Sinir sistemi üzerindeki etkinliği şöyle dursun, kalp damar rahatsızlıkları ve depresyon gibi bilişsel fonksiyonlara müdahalesi de göz önünde bulundurulmalıdır.

B12 vitamini aslında metiyonin adlı bir temel aminoasit formasyonuyla yapılan homosistein adlı materyalin birikmesini ve kanda konsantrasyonunun (bulunma yüzdesi) yükselmesinin önünde bir regülatör olarak görev alır.

Homosistein kan dolaşımında yüksek konsantrasyon seviyelerine erişirse, birçok sağlık probleminin nedenini oluşturabilecek algoritmaya da sahiptir. Bunlardan ilki ve belki de en önemlisi kalp damar hastalıklarıdır.

The American Heart Association‘un 2006 yılında yayınladığı bir raporda, homosisteini metabolize etmekle görevli yeterli B12 vitamini alımı gerçekleştirilmediği takdirde kalp damar hastalıklarına yakalanma oranının yükseldiği belirtilmiş. (Kaynak)

Aynı zamanda kandaki yüksek homosistein’in Alzheimer ve Demans gibi kognitif fonksiyonlar adı verdiğimiz (durumsal, kişiliksel, algısal farkındalık) üzerine olumsuz etkileri olduğu biliniyor.

Son olarak herhangi bir sinir yaralanmasını takiben miyelin kılıf onarımı ve tekrar sinir iletiminin fonksiyonel olarak kazanılması üzerine kurgu, kuşkusuz B12 vitamini gereksinimini içerecektir. Vücudunuzdaki sinirlerin etrafını saran hem iletimi hızlandırıp, hem de sinir ağın yapısal bütünlüğünü korumasını sağlayan miyelin kılıfın inşası B12 vitamini ile mümkündür.

B12 iğnesi

B12 bazı önkoşullar sağlanamadığında veya herhangi bir gastrointestinal problem arka planda rol oynadığında emilimi sağlanamaz. Bu durumda uzman doktor tavsiyesi ile piyasada bilinen intramüsküler enjeksiyona uygun ampül formunda B12 vitamin uygulaması tercih edilir.

B12 vitamin hapı, ağız yoluyla alındığından enjeksiyon kadar yüksek dozda emilimi sağlanamaz. Piyasada çok sayıda B12 vitamin hapı bulunmakta ve hepsi doktor tarafından yazılmaktadır.

Bu bağlamda kişinin kendi kararları ve yönergeleri doğrultusunda bir tedavi programı benimsemek yerine uzman doktor tarafından öngörülmüş ve ihtiyaçlara bağlı şekillendirilmiş B12 besin takviyesi kullanılması en önemlisidir. Zira B12’nin doğru dozajlarda bulunması, az da olsa var olan stok depolarının katkıları da göz önünde bulundurulursa oldukça önemlidir. Buna karar verecek kişi de kesinlikle bir uzman hekimdir.